Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректеріне сәйкес, 2035 жылға қарай жасанды интеллекттің әсері шамамен 562 мамандыққа - Қазақстан еңбек нарығының шамамен 44%-ына немесе 4 млн жұмысшыға әсер етеді.

‍

14 мамандық толығымен жойылуы мүмкін, ал тағы 46 мамандық бойынша жұмыспен қамту деңгейі айтарлықтай төмендеуі ықтимал. Сонымен қатар 22–25 жастағы жас әзірлеушілердің жұмыспен қамтылуы соңғы бір жылда, IT-біліміне мемлекеттік инвестициялар жалғасып жатқанына қарамастан, шамамен 20%-ға төмендеді.

‍

«Бүгінде жасанды интеллект еңбек нарығын бұған дейінгі технологиялық революцияларға қарағанда жылдамырақ өзгертуде».

- Аскарбек Ертаев, Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі, Қазақстан жұмыс берушілер қауымдастықтарының «PARYZ NEF 2026» бірінші ұлттық форумы, мамыр 2026 жыл.

‍

Елемеуге болмайтын AI қолдану көрсеткіштері

‍

Қазақстан Еңбек министрлігінің 2026 жылғы мамырдағы деректеріне сәйкес, 2035 жылға қарай AI Қазақстандағы мамандықтардың жартысына жуығына әсер етеді. Шамамен 4 млн жұмысшыға AI-мен жұмыс істеуге қажетті дағдыларды меңгеру қажет болады.

Qazinform деректеріне сәйкес, 2035 жылға қарай мамандықтардың 53%-ына дейін ішінара автоматтандырылуы мүмкін. Бұл ең алдымен күнделікті қайталанатын тапсырмалары көп салаларға әсер етеді:

• бухгалтерия;
• қаржы;
• логистика;
• әкімшілік қызметтер.

‍

Сонымен қатар AI жоғары технологиялар, энергетика, медицина, data science және креативті индустриялардағы қазіргі жұмыс орындарының 70%-ға дейінгі тиімділігін арттыра алады.

The Astana Times мәліметінше, Қазақстандағы жұмыс функцияларының шамамен 29%-ы автоматтандырылуы мүмкін, оның шамамен 13%-ы AI қолданумен тікелей байланысты. Орта мерзімді перспективада жұмыспен қамту құрылымындағы өзгерістер 2,2 млн адамға дейін әсер етуі мүмкін. Бұл - елдегі жұмыс күшінің төрттен біріне жуығы.

‍

Еңбек нарығында нақты не өзгеруде?

‍

- Жойылып бара жатқан мамандықтар

‍

2035 жылға қарай Қазақстанда 14 мамандық толығымен жойылуы мүмкін, ал тағы 46 мамандық бойынша жұмыспен қамту айтарлықтай төмендеуі ықтимал. Министр өзгерістерге алғаш ұшырайтын мамандықтардың қатарында курьерлер мен такси жүргізушілерін атады.

Әкімшілік және кеңсе қызметтері ерекше осал. Құжаттарды өңдеу, деректерді бастапқы талдау және стандартты консультациялар - алгоритмдер бірінші кезекте автоматтандыратын функциялардың қатарында.

‍

- Трансформацияланып жатқан мамандықтар

‍

2035 жылға қарай AI тек 14 мамандықтағы мамандарды толық алмастыруы мүмкін, ал 500-ден астам мамандық жаңа технологиялардың әсерінен өзгереді. AI негізіндегі аналитикалық құралдармен жұмыс істей алмайтын бухгалтер осындай құралдарды меңгерген әріптесімен бәсекеге түседі - және жеңіледі. Ал алгоритмдерді түсінбейтін маркетолог AI-ды өз жұмыс процесіне енгізген маманнан артта қалады.

‍

Трансформация мамандық атауы деңгейінде емес, нақты тапсырмалар деңгейінде жүреді.

‍

Сондықтан бір мамандықтың ішінде де AI-мен жұмыс істей алатын мамандарға сұраныс жоғары болады.

‍

- Жаңа мамандықтар

‍

Осы трансформацияның нәтижесінде еңбек нарығында 1 000-нан астам жаңа рөл пайда болады. Деректерді талдау, машиналық оқыту, цифрлық инжиниринг, киберқауіпсіздік салаларындағы, сондай-ақ техникалық сараптаманы дамыған аналитикалық дағдылармен біріктіретін гибридті бағыттардағы мамандар ерекше тапшы болады.

‍

Мемлекет не істеп жатыр

‍

Қазақстан бұл сын-қатерге белсенді түрде жауап беріп жатыр. Бірақ институционалдық инерция AI өзгерістерді енгізіп жатқан жылдамдықпен әрекет етуге мүмкіндік бермейді. 2025 жылдың соңында Қазақстан AI туралы заң қабылдады - бұл Орталық Азиядағы алғашқы осындай заң. Заң жауапкершілік пен ашықтық қағидаларын бекітеді, AI жасаған контентті белгілеуді талап етеді және манипуляциялық AI жүйелеріне тыйым салады.

‍

2026 жыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды.

‍

2026 жылдың маусымынан бастап екі өңірде жұмыспен қамтуды қолдау шараларын таңдауға арналған AI-агентті енгізу бойынша пилоттық жоба іске қосылды. Ғылым және жоғары білім министрлігі автоматтандыру қаупі жоғары мамандықтар бойынша мамандар даярлауды ынталандырмау үшін мемлекеттік білім беру гранттарын бөлу жүйесін қайта қарауда.

Алайда жүйелік мәселе бар. Еңбек нарығын реттеу өзгерістерден артта қалып отыр. Талдау әлі де мамандықтарға негізделеді, ал трансформация тапсырмалар деңгейінде жүріп жатыр.

‍

Білім беру және әлеуметтік қорғау жүйелері әлі де тұрақты жұмыс орындарына бағытталған. Ал AI гибридті дағдыларға сұранысты қалыптастырып, жұмыспен қамтудың икемді түрлерін кеңейтуде.

‍

«Мәселе енді AI адамдарды алмастыра ма дегенде емес. Мәселе - мемлекет өз институттарын трансформация қарқынымен синхрондай ала ма дегенде».

- Қазақстанның Еңбек ресурстарын дамыту орталығының сарапшысы.

‍

Қазір не істеу керек?

‍

«Бүгінде еңбек нарығы бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен өзгеріп жатыр. Жасанды интеллект, автоматтандыру, роботтандыру және платформалық жұмыспен қамту экономикаға, бизнеске және әрбір қызметкерге тікелей әсер ететін жаңа шындықты қалыптастыруда».

- Аскарбек Ертаев, Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі.

‍

Мәселе - кім дайын болады, ал кім дайын болмайды. AI-мен жұмыс істей алатын, техникалық және гуманитарлық білімді үйлестіретін және нақты нәтижелер үшін жауапкершілік ала алатын адамдар үшін еңбек нарығында бұрынғыдан да көп мүмкіндік болады. Ал кешегі мамандықтарға дайындала беретіндер үшін бұл мүмкіндік азаяды.

‍

Алдағы өзгерістерден хабардар болу және 2026 жылы Қазақстанның еңбек нарығын тағы қандай өзгерістер күтіп тұрғанын білу үшін inVision U Forum 2026-ға келіңіз. Форум туралы толығырақ ақпарат алып, Форумға тіркеліңіз.

‍

invisionu.education | info@invisionu.education | +7 771 070 73 70

Кампус: Алматы, Қаныш Сәтбаев көшесі, 22/1, Satbayev University аумағы.

‍